Đầu tháng 10/2025 vừa qua, Bộ Xây dựng chính thức khẳng định ủng hộ chủ trương sớm đầu tư và khai thác khu bến Cái Mép Hạ, Cái Mép Hạ hạ lưu – hai hạng mục trọng điểm trong quy hoạch phát triển hệ thống cảng biển quốc gia. Đây là bước đi chiến lược nhằm đưa Cái Mép – Thị Vải trở thành cảng trung chuyển quốc tế đầu tiên của Việt Nam, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa đất nước trở thành trung tâm logistics hàng hải của khu vực Đông Nam Á.
Sự đồng thuận từ trung ương đến địa phương
Trong văn bản số 10632/BXD-KHTC, Bộ Xây dựng đã trả lời kiến nghị của cử tri TP.HCM sau kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XV, trong đó thể hiện rõ quan điểm ủng hộ việc phát triển cảng Cái Mép – Thị Vải thành cảng cửa ngõ, trung chuyển quốc tế.
Trước đó, cử tri TP.HCM gửi kiến nghị lên Chính phủ thông qua Ủy ban Dân nguyện Quốc hội, đề xuất đầu tư đồng bộ hệ thống giao thông – hạ tầng – logistics để khai thác tối đa lợi thế cảng biển và du lịch của khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu. Đặc biệt, kiến nghị nhấn mạnh ba dự án chiến lược cần ưu tiên:
- Đầu tư cảng trung chuyển quốc tế Cái Mép – Thị Vải;
- Xây dựng cầu nối Cần Giờ – Vũng Tàu;
- Phát triển tuyến đường sắt tốc độ cao TP.HCM – Bà Rịa – Bình Dương.
Các đề xuất này được đánh giá là phù hợp với định hướng phát triển vùng đô thị – công nghiệp – cảng biển phía Nam, giúp tạo nên chuỗi liên kết kinh tế biển hiện đại, gia tăng năng lực cạnh tranh quốc tế cho vùng Đông Nam Bộ.
Quy hoạch cảng trung chuyển quốc tế quy mô hàng đầu khu vực
Theo Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến 2050, Cái Mép – Thị Vải được xác định là cảng cửa ngõ quốc tế loại đặc biệt, có khả năng tiếp nhận tàu container siêu trọng lên đến 24.000 TEUs – tương đương với những tuyến vận tải xuyên lục địa lớn nhất thế giới.
Cụ thể, khu bến Cái Mép (bao gồm Cái Mép Hạ và Cái Mép Hạ hạ lưu) sẽ được quy hoạch như sau:
- Đến năm 2030: Xây dựng 7 bến cảng (17–18 cầu cảng) đón tàu container từ 6.000–24.000 TEUs, cùng 2 bến hàng rời cho tàu đến 150.000 tấn hoặc lớn hơn.
- Đến năm 2050: Mở rộng quy mô lên 17 cầu cảng, hoàn thiện hệ thống logistics, kho bãi, cảng cạn ICD, khu công nghiệp phụ trợ và mạng lưới giao thông kết nối đồng bộ.
Cái Mép – Thị Vải sẽ trở thành đầu mối trung chuyển hàng hóa khu vực Đông Nam Á, kết nối trực tiếp với các tuyến hàng hải xuyên Thái Bình Dương và châu Âu mà không cần trung chuyển qua Singapore hoặc Hong Kong như trước đây.
Động thái triển khai từ quy hoạch đến đầu tư thực tế
Bộ Xây dựng cho biết hiện Bộ Tài chính và UBND TP.HCM đang thẩm định hồ sơ chủ trương đầu tư dự án khu bến Cái Mép Hạ và Cái Mép Hạ hạ lưu, trước khi trình cấp thẩm quyền phê duyệt. Bộ Xây dựng đã có văn bản tham gia ý kiến thẩm định, thể hiện sự thống nhất cao về định hướng đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh khu vực phía Nam đang thúc đẩy liên kết vùng kinh tế TP.HCM – Bà Rịa – Bình Dương.
Một điểm đáng chú ý là vào cuối tháng 7/2025, Tập đoàn Trường Hải (THACO) đã chính thức đề xuất đầu tư bến cảng Cái Mép Hạ tại phường Tân Phước (TP.HCM – trước đây thuộc thị xã Phú Mỹ, Bà Rịa – Vũng Tàu).
THACO cho biết, sau khi nghiên cứu kỹ quy hoạch và định hướng phát triển ngành logistics quốc gia, tập đoàn nhận thấy dự án Cái Mép Hạ hoàn toàn phù hợp với chiến lược đầu tư đa ngành của doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực vận tải – logistics – công nghiệp hỗ trợ.
Trước đó, THACO đã chứng minh năng lực vận hành qua bến cảng Chu Lai (Quảng Nam), một trong những cảng tư nhân hoạt động hiệu quả nhất miền Trung. Với kinh nghiệm triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn như sân bay, khu công nghiệp, khu đô thị, tập đoàn được kỳ vọng sẽ mang đến mô hình phát triển cảng tích hợp công nghiệp – logistics hiện đại cho khu vực phía Nam.
Quy mô và cấu trúc quy hoạch Trung tâm logistics Cái Mép Hạ
Theo hồ sơ đề xuất, Trung tâm logistics Cái Mép Hạ có tổng diện tích 1.736 ha, được phân bổ khoa học thành nhiều phân khu chức năng:
- 984 ha dành cho khu bến cảng và trung tâm logistics;
- 455 ha diện tích mặt nước;
- 197 ha đất dự trữ kho năng lượng sạch;
- 125 ha diện tích mặt nước tiềm năng.
Khu vực quy hoạch còn bao gồm 936 ha đất rừng, đảm bảo yếu tố phát triển bền vững và cân bằng sinh thái trong quá trình xây dựng.
Dự án dự kiến được phân kỳ đầu tư theo ba giai đoạn:
- Giai đoạn 1 (2021–2024): Hoàn thiện hạ tầng cơ bản và khu cảng đầu tiên.
- Giai đoạn 2 (2025–2027): Xây dựng khu logistics, kho bãi, hệ thống kết nối đường bộ – đường thủy.
- Giai đoạn 3 (2028–2030): Hoàn thiện toàn bộ khu bến và đưa vào khai thác đồng bộ, hướng đến vận hành cảng trung chuyển quốc tế.
Dự án là tổ hợp logistics tích hợp đa phương thức, có khả năng kết nối trực tiếp với hệ thống đường bộ, đường sắt và đường thủy nội địa, tạo nên chuỗi vận tải – hậu cần liên hoàn giữa TP.HCM, Đồng Nai, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu.
Tác động kinh tế – vùng và chiến lược quốc gia
Cái Mép – Thị Vải là một trong 21 cảng biển có năng lực đón tàu container lớn nhất thế giới. Trong năm 2024, sản lượng hàng hóa thông qua khu vực này đã vượt 8 triệu TEUs, tăng gần 14% so với năm trước, cho thấy tiềm năng trở thành trung tâm trung chuyển khu vực là hoàn toàn khả thi.
Việc sớm triển khai khu bến Cái Mép Hạ không chỉ giúp tăng gấp đôi năng lực thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, mà còn giảm áp lực cho cảng Cát Lái – nơi đang quá tải nhiều năm liền.
Đồng thời, khi đi vào vận hành, dự án sẽ:
- Tạo hàng vạn việc làm chất lượng cao trong lĩnh vực logistics, công nghiệp phụ trợ và dịch vụ cảng biển;
- Đóng góp hàng chục nghìn tỷ đồng vào ngân sách mỗi năm;
- Thúc đẩy xuất khẩu, rút ngắn thời gian và chi phí vận chuyển quốc tế;
- Góp phần đưa Việt Nam trở thành điểm trung chuyển hàng hải mới của khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Cảng trung chuyển quốc tế – bước ngoặt cho vị thế hàng hải Việt Nam
Theo các chuyên gia giao thông – kinh tế biển, việc Bộ Xây dựng và các cơ quan trung ương đồng thuận đầu tư khu bến Cái Mép Hạ thể hiện tầm nhìn chiến lược quốc gia:
- Thứ nhất, tạo “bàn đạp” để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
- Thứ hai, nâng vị thế quốc gia trong lĩnh vực vận tải biển quốc tế, cạnh tranh trực tiếp với Singapore và Malaysia.
- Thứ ba, tạo động lực tăng trưởng kinh tế bền vững, gắn kết vùng TP.HCM – Bà Rịa – Vũng Tàu – Bình Dương thành tam giác logistics chiến lược của Đông Nam Bộ.
Cảng biển song hành cùng du lịch biển và đô thị sinh thái
Không chỉ phục vụ vận tải hàng hóa, Cái Mép – Thị Vải còn được quy hoạch trở thành cảng tổng hợp đa chức năng, trong đó có cảng hành khách quốc tế đón tàu du lịch biển quy mô lớn.
Việc hình thành bến du thuyền và cảng tàu khách quốc tế Cái Mép – Thị Vải sẽ mở đường cho các tour du lịch bằng tàu biển đến Việt Nam, kết nối trực tiếp TP.HCM – Cần Giờ – Bà Rịa – Phú Quốc – Nha Trang – Đà Nẵng – Hạ Long.
Các khu đô thị sinh thái ven biển như Vinhomes Green Paradise Cần Giờ, Paradise Long Sơn, hay NovaWorld Hồ Tràm sẽ là những điểm đến gắn kết, tạo chuỗi trải nghiệm nghỉ dưỡng – giải trí – thương mại liền mạch quanh cảng.
Hình thành “vành đai du lịch – thương mại biển Đông Nam Bộ”, trong đó Cái Mép – Thị Vải giữ vai trò hạt nhân trung chuyển hàng hóa và hành khách quốc tế.
Lợi thế kinh tế – du lịch song hành
Phát triển cảng trung chuyển quốc tế không chỉ mang lại giá trị xuất nhập khẩu mà còn tạo nền tảng cho ngành du lịch biển cao cấp:
Kinh tế cảng – du lịch – dịch vụ bổ trợ lẫn nhau, giúp gia tăng giá trị đất đai, thúc đẩy hình thành các khu đô thị thông minh, resort biển, trung tâm thương mại ven cảng.
Các tập đoàn lớn như Vingroup, Sun Group, BRG, Tân Cảng – STC đang đẩy mạnh nghiên cứu đầu tư chuỗi đô thị du lịch – thương mại gắn với hệ sinh thái cảng Cái Mép – Thị Vải.
Đặc biệt, khi TP.HCM và Bà Rịa – Vũng Tàu cùng triển khai định hướng “Vùng đô thị – du lịch ven biển mở rộng”, khu vực này sẽ trở thành tâm điểm phát triển kinh tế – du lịch biển phía Nam, tương tự mô hình Singapore – Sentosa.
Cảng Cái Mép – Thị Vải – Bước tiến lớn của ngành hàng hải
Trong tương lai, khi kết hợp cùng cầu Cần Giờ – Vũng Tàu, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, và tuyến đường sắt tốc độ cao liên vùng, khu bến Cái Mép – Thị Vải sẽ trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế, mở ra thời kỳ phát triển mới cho ngành cảng biển Việt Nam.
Việc Cái Mép – Thị Vải được quy hoạch trở thành cảng trung chuyển quốc tế là bước tiến lớn của ngành hàng hải, và là chiến lược phát triển quốc gia trong giai đoạn hội nhập sâu rộng.
Khi khu bến Cái Mép Hạ và Cái Mép Hạ hạ lưu sớm được đầu tư, Việt Nam sẽ có cảng trung chuyển tầm cỡ quốc tế đầu tiên, góp phần khẳng định vị thế trên bản đồ logistics và du lịch toàn cầu. Đây cũng là nền tảng để vùng Đông Nam Bộ bứt phá, trở thành động lực kinh tế biển hàng đầu châu Á trong giai đoạn 2030–2050.
