Trong bối cảnh nhu cầu phát triển hạ tầng giao thông và logistics ngày càng cấp thiết, cử tri TP.HCM đã đưa ra nhiều kiến nghị quan trọng liên quan đến việc xây dựng cảng trung chuyển quốc tế Cái Mép – Thị Vải, cầu nối Cần Giờ – Vũng Tàu và tuyến đường sắt tốc độ cao kết nối các đô thị lớn phía Nam. Bộ Xây dựng vừa có văn bản trả lời, hé lộ định hướng phát triển hạ tầng chiến lược tại khu vực, hứa hẹn mở ra những bước tiến mới trong quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu.
Cảng Cái Mép – Thị Vải: Trung tâm trung chuyển quốc tế trong tương lai
Một trong những nội dung được cử tri TP.HCM đặc biệt quan tâm là đề xuất đẩy nhanh tiến độ phát triển cảng Cái Mép – Thị Vải thành cảng trung chuyển quốc tế. Bộ Xây dựng cho biết, theo Quy hoạch tổng thể hệ thống cảng biển Việt Nam thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn 2050, khu bến Cái Mép (bao gồm Cái Mép Hạ và Cái Mép Hạ hạ lưu) được xác định là cảng cửa ngõ, đóng vai trò trung chuyển hàng hóa quốc tế.
Cảng này được thiết kế để tiếp nhận những con tàu container siêu trọng tải từ 6.000 – 24.000 TEU, thậm chí lớn hơn khi đủ điều kiện. Ngoài ra, hệ thống bến cảng còn có khả năng tiếp nhận tàu tổng hợp và tàu hàng lỏng/khí lên tới 150.000 tấn. Đây là nền tảng giúp cảng Cái Mép sẽ trở thành trung tâm xuất nhập khẩu của khu vực và vươn tầm khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Theo kế hoạch, đến năm 2030, cảng sẽ có:
- 7 bến (17–18 cầu cảng) cho tàu container cỡ lớn.
- 2 bến (4 cầu cảng) cho tàu hàng rời và tổng hợp.
- Khu vực Cái Mép Hạ hạ lưu phát triển thêm theo nhu cầu trung chuyển quốc tế và năng lực hạ tầng kết nối.
Tầm nhìn đến năm 2050, riêng khu vực Cái Mép Hạ dự kiến đạt 17 cầu cảng, khẳng định vị thế cảng trung chuyển hàng đầu. Bộ Xây dựng nhấn mạnh, việc đầu tư khu bến Cái Mép Hạ cần được đẩy nhanh để kịp thời đáp ứng nhu cầu logistics và xuất nhập khẩu ngày càng tăng. Hiện hồ sơ chủ trương đầu tư đang được UBND TP.HCM và Bộ Tài chính thẩm định, chuẩn bị trình cấp thẩm quyền xem xét phê duyệt.
Cầu vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu: Liên kết chiến lược vùng duyên hải phía Nam
Song song với cảng biển, cử tri TP.HCM cũng đề xuất xây dựng cầu nối Cần Giờ – Vũng Tàu, coi đây là giải pháp hạ tầng trọng điểm nhằm rút ngắn thời gian di chuyển, thúc đẩy thương mại, du lịch và dịch vụ ven biển.
Bộ Xây dựng cho biết, dự án cầu này thuộc phạm vi TP.HCM mới, không nằm trong hệ thống quốc lộ và đường cao tốc do bộ quản lý. Vì vậy, Bộ Xây dựng đề nghị đoàn Đại biểu Quốc hội TP.HCM phối hợp cùng UBND TP.HCM để cập nhật cầu nối Cần Giờ – Vũng Tàu vào Quy hoạch thành phố giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn 2050.
Đây sẽ là cơ sở pháp lý để địa phương chủ động triển khai đầu tư theo thẩm quyền. Khi hoàn thành, cây cầu vượt biển này sẽ trở thành một trong những công trình hạ tầng biểu tượng, rút ngắn khoảng cách di chuyển, giảm tải cho tuyến phà hiện hữu, đồng thời mở rộng kết nối trực tiếp từ TP.HCM đến Bà Rịa – Vũng Tàu.
Cây cầu góp phần thúc đẩy logistics, vận tải hàng hóa, đồng thời tạo cú hích mạnh mẽ cho ngành du lịch ven biển. Với việc kết nối thẳng tới các đô thị biển và các dự án quy mô lớn tại Cần Giờ, công trình này sẽ trở thành đòn bẩy phát triển cho cả vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Đường sắt tốc độ cao: Bước tiến dài hạn cho giao thông liên vùng
Ngoài cảng biển và cầu vượt biển, cử tri TP.HCM cũng bày tỏ mong muốn Chính phủ sớm triển khai tuyến đường sắt tốc độ cao kết nối TP.HCM – Bà Rịa – Bình Dương. Đây được coi là giải pháp dài hạn để phát triển vận tải hàng hóa, hành khách và giảm tải cho hệ thống đường bộ.
Theo Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhiều tuyến đường sắt quan trọng đã được phê duyệt, bao gồm:
- Tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam (đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư).
- Tuyến TP.HCM – Lộc Ninh.
- Tuyến Biên Hòa – Vũng Tàu.
- Tuyến Thủ Thiêm – Long Thành.
Hiện Cục Đường sắt Việt Nam đang triển khai lập quy hoạch các tuyến và ga đường sắt tại đầu mối TP.HCM. Đồng thời, Ban Quản lý dự án Đường sắt cũng tiến hành nghiên cứu khả thi cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và một số tuyến trọng điểm khác.
Bộ Xây dựng đề nghị UBND TP.HCM phối hợp chặt chẽ với Cục Đường sắt Việt Nam trong quá trình triển khai, nhằm đảm bảo sự đồng bộ giữa quy hoạch trung ương và địa phương. Đây là yếu tố then chốt để hình thành hệ thống giao thông liên vùng hiện đại, đồng bộ, phục vụ tốt hơn cho phát triển kinh tế – xã hội khu vực.
Ý nghĩa chiến lược đối với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam
Việc triển khai đồng bộ cảng trung chuyển Cái Mép – Thị Vải, cầu Cần Giờ – Vũng Tàu và hệ thống đường sắt tốc độ cao sẽ mang lại những tác động to lớn:
- Tăng cường năng lực logistics quốc gia: Cảng Cái Mép – Thị Vải khi trở thành cảng trung chuyển quốc tế sẽ giảm đáng kể sự phụ thuộc vào các cảng trung chuyển khu vực như Singapore hay Hong Kong.
- Kết nối giao thông liên vùng: Cầu vượt biển Cần Giờ – Vũng Tàu sẽ tạo trục kết nối trực tiếp từ TP.HCM ra biển và Vinhomes Green Paradise Cần Giờ, đồng thời gắn kết mạnh mẽ với hệ thống cảng biển và sân bay quốc tế Long Thành.
- Thúc đẩy du lịch và dịch vụ ven biển: Khi cầu Cần Giờ – Vũng Tàu được xây dựng, hàng loạt dự án nghỉ dưỡng, đô thị sinh thái tại Cần Giờ và Vũng Tàu sẽ hưởng lợi, mở ra tiềm năng phát triển kinh tế biển.
- Định hình mạng lưới giao thông bền vững: Tuyến đường sắt tốc độ cao kết hợp cùng cảng biển và cầu vượt biển sẽ hình thành hệ sinh thái giao thông đa phương thức, giảm áp lực cho đường bộ và hướng tới phát triển xanh, bền vững.
Tầm nhìn phát triển: Kết nối hạ tầng – Nâng tầm quốc gia
Những định hướng vừa được Bộ Xây dựng thông tin không chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt mà còn đặt nền móng cho một tầm nhìn dài hạn về phát triển hạ tầng giao thông – logistics. Khi các công trình này đi vào thực tế, vùng kinh tế trọng điểm phía Nam sẽ trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa và dịch vụ quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Cảng biển quốc tế, cầu vượt biển hiện đại và đường sắt tốc độ cao là biểu tượng cho sự hội nhập, cho khát vọng phát triển mạnh mẽ của TP.HCM và cả khu vực phía Nam, hướng đến tương lai trở thành động lực kinh tế hàng đầu Đông Nam Á.
